เทศบาลตำบลเมืองงายอยู่ในเขตการปกครองของอำเภอเชียงดาว ได้รับการยกฐานะเป็นเทศบาลตำบลเมืองงาย ตามพระราชบัญญัตเปลี่ยนแปลงฐานะของสุขาภิบาล เป็นเทศบาล พ.ศ.2542 ตามประกาศราชกิจจานุเบกษา ฉบับกฤษฎีกาเล่มที่ 116 ตอนที่ 9ก ลงวันที่ 24 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2542 มีผลบังคับใช้ในวันที่ 25 พฤษภาคม พ.ศ. 2542 ซึ่งประกอบด้วย หมู่ที่ 1,2,3,4,9,10 และหมู่ที่ 11

1 ลักษณะทางภูมิศาสตร์

ลักษณะที่ตั้ง เทศบาลตำบลเมืองงายตั้งอยู่ที่ราบระหว่างหุบเขาทิศตะวันตกเฉียงเหนือของอำเภอเชียงดาวอยู่ห่างจากที่ว่าการอำเภอประมาณ 12 กิโลเมตร อยู่ห่างจากตัวจังหวัดเชียงใหม่ 82 กิโลเมตร สามารถเดินทางมาได้โดยทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 1178 ( ถนนสายแม่ข้อน-นาหวาย ) มีอาณาเขตโดยรอบเป็นเขตป่าสงวนแห่งชาติและป่าเชียงดาว ทิศเหนือติดกับลำห้วยแม่งาย และบ้านสันป่าไหน่ ทิศใต้ติดทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 107 เชียงใหม่-ฝางและป่าสงวนแห่งชาติป่าเชียงดาว ทิศตะวันออก ติดป่าสงวนแห่งชาติป่าดอยเชียงดาว ทิศตะวันตก ติดบ้านหนองบัวและบ้านสหกรณ์ โดยเขตเทศบาลเมืองงายมีพื้นที่ทั้งสิ้นประมาณ 6,125 ไร่ หรือ 9.8 ตารางกิโลเมตร

สภาพภูมิประเทศ สภาพพื้นที่โดยทั่วไปของชุมชนเทศบาลตำบลเมืองงาย ลักษณะเป็นพื้นที่ราบมีลำน้ำ หลายสายไหลผ่านชุมชน โดยด้านเหนือสุดเป็นห้วยแม่งาย ถัดมาคือ ลำน้ำโป่งขาม ลำน้ำแม่ข้อน ด้านตะวันตกมีห้วยท่าล้อ ลำน้ำต่างๆ เหล่านี้ไหลลงสู่แม่น้ำปิงทางตะวันออก

อาณาเขต

ทิศเหนือ หลักเขตที่ 1 ตั้งอยู่ริมแม่งายฝั่งเหนือตรงจุดที่อยู่ตามแนวเส้นระยะทาง 800 เมตร กับศูนย์กลางถนนสายแม่ข้อน-นาหวาย ไปทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือ(บริเวณหมู่ที่ 1 เมืองงาย) หลักเขตที่ 2 ตั้งอยู่ริมห้วยแม่งายฝั่งเหนือ ตรงจุดที่อยู่ตามแนวเส้นขนานระยะทาง 600 เมตร กับศูนย์กลางถนนสายแม่ข้อน-นาหวาย ไปทางทิศตะวันออก(บริเวณหมู่ที่ 1 บ้านเมืองงาย)

ทิศใต้ ติดทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 107 สายเชียงใหม่-ฝาง และป่าสงวนแห่งชาติดอยเชียงดาว(บริเวณหมู่ที่ 4 บ้านแม่ข้อน)

ทิศตะวันออก หลักเขตที่ 3 ตั้งอยู่ตามแนวเขตป่าสงวนแห่งชาติป่าเชียงดาว ตรงจุดที่อยู่ตามแนวเส้นตั้งฉากกับศูนย์กลางถนนสายแม่ข้อน-นาหวาย ตรงจุดที่อยู่ห่างจากริมสะพานข้ามห้วยลำโป่งขามฝั่งใต้ ระยะทาง 250 เมตร ไปทางทิศใต้ถนนสายแม่ข้อน-นาหวาย(บริเวณหมู่ที่2 บ้านเมืองงาย) หลักเขตที่ 4 ตั้งอยู่เขตป่าสงวนแห่งชาติป่าเชียงดาว ตรงจุดที่อยู่แนวเส้นตั้งฉากกับศูนย์กลางถนนสายแม่ข้อน-นาหวาย ตรงจุดที่อยู่ห่างจากริมสะพานข้ามห้วยลำน้ำแม่ข้อนฝั่งเหนือไปทางทิศเหนือระยะทาง 500 เมตร ตามแนวถนนสายแม่ข้อน-นาหวาย(บริเวณหมู่ที่ 10 บ้านสัน) หลักเขตที่ 5 ตั้งอยู่เขตป่าสงวนแห่งชาติป่าเชียงดาว ตรงจุดที่อยู่ตามแนวเส้นตั้งฉากระยะทาง 600 เมตร กับถนนสายแม่ข้อน-นาหวาย(บริเวณหมู่ที่ 4 บ้านแม่ข้อน)

ทิศตะวันตก หลักเขตที่ 6 ตั้งอยู่ตรงจุดลำน้ำแม่ข้อนฝั่งใต้บรรจบกับเขตป่าสงวนแห่งชาติป่าดอยเชียงดาว

สภาพภูมิอากาศ สภาวะอากาศโดยทั่วไปของเทศบาลตำบลเมืองงาย มีลักษณะคล้ายคลึงกับสภาวะอากาศโดยทั่วไปของจังหวัดเชียงใหม่ แบ่งออกเป็น 3 ฤดู คือ ฤดูหนาว ฤดูร้อน ฤดูฝน อุณหภูมิเฉลี่ยตลอดปี 25.8 องศาเซลเซียส ฤดูหนาว เริ่มตั้งแต่กลางเดือนตุลาคมถึงกลางเดือนกุมภาพันธ์ อากาศจะแห้งแล้งและหนาวเย็นอุณหภูมิต่ำสุดอยู่ในช่วงเดือนมกราคม โดยเฉพาะอย่างยิ่งบนพื้นที่ภูเขาสูง ซึ่งจะมีอากาศหนาวเย็นมากใกล้จุดเยือกแข็ง ในช่วงเวลากลางคืนอุณหภูมิจะต่ำกว่าในเวลากลางวันประมาณ 5 – 6 องศาเซลเซียส ฤดูร้อน เริ่มตั้งแต่กลางเดือนกุมภาพันธ์ถึงประมาณกลางเดือนพฤษภาคม มีระยะเวลาประมาณ 3 เดือน อุณหภูมิสูงกว่าในช่วงเวลาอื่น ๆ ในช่วงเดือนมีนาคมถึงเดือนพฤษภาคม อากาศจะร้อนอบอ้าว อุณหภูมิจะสูงขึ้นถึง 41 องศาเซลเซียส ฤดูฝน เริ่มตั้งแต่กลางเดือนพฤษภาคมถึงปลายเดือนกันยายนหรือต้นเดือนตุลาคม เดือนที่มีฝนตกหนักที่สุดคือ เดือนสิงหาคม ฝนที่ตกหนักในบริเวณส่วนหนึ่งเกิดจากลมมรสุมตะวันออกเฉียงใต้ที่พัดมาจากอ่าวเบงกอลและอ่าวไทย และส่วนหนึ่งมาจากพายุดีเปรสชั่นจากทะเลจีนใต้ เมื่อถึงประมาณปลายเดือนกันยายน ลมมรสุมตะวันออกเฉียงเหนือจากประเทศจีนพัดลงมาทางใต้นำมวลอากาศแห้งมาสู่บริเวณนี้ ทำให้ฝนตกน้อยลงจนหมดไปในที่สุด

2 เขตการปกครอง

ตำบลเมืองงายตั้งอยู่ในเขตท้องที่อำเภอเชียงดาว เส้นทางคมนาคมติดต่อกับพื้นที่โดยรอบ โดยมีถนนสายแม่ข้อน – แกน้อย เป็นเส้นทางหลักของชุมชน สามารถติดต่อกับอำเภอเวียงแหงและชายแดนพม่า ซึ่งสามารถติดต่อทำการค้าได้และติดต่อกับอำเภอเชียงดาวได้โดยสะดวก หมู่บ้านที่อยู่ในเขตการปกครองของเทศบาลตำบลเมืองงายปะกอบด้วย

หมู่ที่ 1	บ้านเมืองงายเหนือ
หมู่ที่ 2	บ้านเมืองงายใต้
หมู่ที่ 3	บ้านใหม่
หมู่ที่ 4	บ้านแม่ข้อน
หมู่ที่ 9	บ้านม่วงง้ม
หมู่ที่ 10	บ้านสัน
หมู่ที่ 11	บ้านหนองบัว

3 ประชากร

เทศบาลตำบลเมืองงายมีประชากรรวมกันทั้งสิ้น 4,192 คน แยกเป็นชาย 2,025 คน หญิง 2,167 คน ( กรกฎาคม 2549 ) มีครัวเอนอาศัยทั้งสิ้น 1,417 ครัวเรือน โดยบริเวณหมู่ที่ 2 จะมีประชากรอาศัยอยู่อย่างหนาแน่น ปะชากรร้อยละ 80 ทำอาชีพเกษตรกรม ประชากรส่วนใหญ่เป็นคนไทย นอกจากนั้นยังมีชาวไทยภูเขา ไทยใหญ่ และคนต่างด้าวสัญชาติพม่า

4 โครงสร้างเศรษฐกิจและการใช้ที่ดิน

เทศบาลตำบลเมืองงายมีสภาพเศรษฐกิจโดยรวมขึ้นอยู่กับกาเกษตรกรรม ซึ่งมีสภาพไม่มั่นคง เนื่องจากรายได้ในการยังชีพขึ้นอยู่กับผลการเกษตร และราคาผลผลิตที่ขึ้นอยู่กับภาวะตามท้องตลาด สภาพเศรษฐกิจโดยทั่วไป ยังคงพึ่งพาการเกษตรกรรมเป็นหลัก ทั้งนี้เนื่องจากสภาพภูมิประเทศโดยทั่วไปของชุมชนที่เป็นที่ราบระหว่างภูเขามีน้ำเพื่อการเกษตรอยู่อย่างสมบูรณ์ อาชีพเกษตรกรรมที่สำคัญ ได้แก่ การทำนา การทำสวน อาชีพองจากเกษตรกรรมที่สำคัญ ได้แก่การค้าขายและการับจ้าง รายได้เฉลี่ยต่อหัวของประชากร ประมาณ 18,500 บาท/ปี ลักษณะการใช้ที่ดินในเขตเทศบาลเมืองงายสามารถจำแนกออกตามพื้นที่การใช้ที่ดินได้ดังนี้
่

พื้นที่พักอาศัย	จำนวน	1,373	ไร่
พื้นที่พาณิชยกรรม	จำนวน	30	ไร่
พื้นที่ราชการและสาธารณูปโภค	จำนวน	26	ไร่
พื้นที่เกษตรกรรม	จำนวน	4,665	ไร่
พื้นที่อุตสาหกรรม	จำนวน	1	ไร่
พื้นที่สถานศึกษา	จำนวน	30	ไร่

ภาคเกษตรกรรม

เศรษฐกิจของเทศบาลตำบลเมืองงาย ส่วนใหญ่ขึ้นอยู่กับผลผลิตทางเกษตรคิดเป็นร้อยละ 80 ของประชากรในพื้นที่ ทั้งนี้เนื่องจากลักษณะกายภาพของชุมชนเป็นพื้นที่ราบที่สมบูรณ์ ซึ่งมีลำน้ำห้วยหลายสายไหลผ่าน อาชีพที่ทำส่วนใหญ่ ได้แก่ ปลูกข้าว ปลูกกระเทียม ปลูกถั่วเหลืองและปลูกต่าง ๆ ด้านปศุสัตว์ ประชากรส่วนใหญ่จะเลี้ยงสัตว์เพื่อบริโภคในครัวเรือน ส่วนผลผลิตที่เหลือจากการบริโภคจะนำมาขายที่ตลาดสดในเขตเทศบาล ได้แก่ โค กระบือ สุก ไก่ เป็นต้น พื้นที่ที่มีน้ำเพียงพอต่อการทำกาเกษตรกรรมมีอยู่ประมาณ 3,000 ไร่ ส่วนใหญ่อยู่ติดกับลำน้ำต่าง ๆ ที่ไหลผ่าน อาชีพที่สำคัญคือ ปลูกข้าว ปลูกกระเทียม ปลูกถั่วเหลือง

ภาคพาณิชยกรรมและการบริการ

พาณิชยกรรมและการบริการในชุมชน ส่วนใหญ่จะตั้งอยู่บริเวณสองข้างทางหลวงหมายเลข 1178 (สายแม่ข้อน – นาหวาย) หมู่ที่ 1 และ 2 โดยมีร้านค้าประเภทเครื่องอุปโภคและบริโภคโดยที่ประชาชนในหมู่บ้านสามารถเลือกซื้อได้ในพื้นที่ไม่ต้องเดินทางเข้าไปซื้อในตัวเมือง และทุกหมู่บ้านจะมีร้านค้าเล็ก ๆ อยู่กระจัดกระจายอยู่ทุกหมู่บ้าน ส่วนใหญ่จะตั้งอยู่ในบริเวณจุดกึ่งกลางของหมู่บ้าน ในเขตเทศบาลตำบลเมืองงายมีตลาดสด จำนวน 1 แห่ง และร้านค้าประเภทเครื่องอุปโภคและบริโภคทั่วไป จำนวน 90 แห่ง

ภาคอุตสาหกรรม

เนื่องจากชุมชนเทศบาลเมืองงาย เป็นชุมชนเกษตรกรรม อุตสาหกรรมที่มีอยู่ในชุมชนจึงเป็นอุตสาหกรรมที่ต่อเนื่องจากภาคเกษตรกรรม ได้แก่ โรงสีข้าวขนาดกลางและโรงสีข้าวขนาดเล็ก ในเขตเทศบาลตำบลเมืองงาย มีการประกอบอุตสาหกรรมขนาดเล็ก ดังนี้ โรงกลึงขนาดเล็ก จำนวน 1 แห่ง (ตั้งอยู่หมู่ที่ 2) โรงทำน้ำดื่ม จำนวน 1 แห่ง (ตั้งอยู่หมู่ที่ 1) โรงสีข้าวขนาดกลาง จำนวน 3 แห่ง (ตั้งอยู่หมู่ที่ 2,4 และ 9) โรงสีข้าวขนาดเล็ก จำนวน 1 แห่ง (ตั้งอยู่หมู่ที่ 10)

บริเวณที่พักอาศัย

ที่พักอาศัยกระจายอยู่ตามเส้นคมนาคมสายหลัก คือ ทางหลวงจังหวัดหมายเลข 1178 (สายแม่ข้อน – นาหวาย) และเป็นกลุ่มกะจายอยู่ตามถนนเชื่อมหมู่บ้านกลุ่มใหญ่ คือ หมู่ที่ 1 , 2 และ 4

บริเวณสถานที่ราชการและสาธารณูปโภค

สถานที่ราชการในชุมชนเทศบาลตำบลเมืองงายมีเพียงส่วนน้อย เนื่องจากอยู่ไม่ห่างจากที่ว่าการอำเภอเชียงดาว โดยมีรายละเอียดดังนี้

สถานีอนามัยตำบลเมืองงาย	จำนวน	1	แห่ง
หน่วยบริการประชาชนสถานีตำรวจภูธรอำเภอเชียงดาว(ตู้ยมตำรวจ)	จำนวน	1	แห่ง
หน่วยบริการผู้ใช้ไฟฟ้าย่อยตำบลเมืองงาย	จำนวน	1	แห่ง
ที่ทำกาเกษตรตำบลเมืองงาย	จำนวน	1	แห่ง
หน่วยควบคุมด้วยแมลงนำโรค	จำนวน	3	แห่ง

5 โครงสร้างพื้นฐาน

การคมนาคม

เทศบาลตำบลเมืองงยอยู่ห่างจากตัวเมืองเชียงใหม่ ประมาณ 82 กิโลเมตร ติดต่อกับจังหวัดและอำเภอใกล้เคียงได้เฉพาะทางรถยนต์ มีทางหลวงแม่ข้อน – นาหวาย – แกน้อย ตัดผ่าน ซึ่งอำนวยประโยชน์ในการติดต่อระหว่างหมู่บ้านและตำบล ทำให้การขนส่งผลผลิตทางการเกษตรออกสู่ตลาดเป็นไปโดยความสะดวกและรวดเร็ว สำหรับถนน ตรอก ซอย ภายในเขตเทศบาลตำบลเมืองงาย ซึ่งครอบคลุม 1 ตำบล 7 หมู่บ้าน มีถนนสายหลักอยู่ 4 สาย และ 48 ซอย ถนนและสะพานในเขตเทศบาลตำบลเมืองงายประกอบด้วย ถนนคอนกรีต จำนวน 88 สาย ถนนดินลูกรัง จำนวน 25 สาย สะพานคอนกรีต จำนวน 6 แห่ง สะพานไม้ จำนวน 1 แห่ง

ไฟฟ้า

ชุมชนในเขตเทศบาลตำบลเมืองงายส่วนใหญ่ใช้ไฟฟ้าจากการไฟฟ้าส่วนภูมิภาคสาขาตำบลเมืองงาย ซึ่งมีสำนักงานย่อยตั้งอยู่ที่หมู่ที่ 10 ตำบลเมืองงาย โดยประชาชนมีการใช้ไฟฟ้าทุกครัวเรือน ถนนในเขตเทศบาลตำบลเมืองงาย มีกิ่งโคมไฟฟ้าสาธารณะ (ไฟส่องสว่าง) จำนวน 759 จุด เพื่อใช้ป้องกันการเกิดปัญหาอาชญากรรมและลดอุบัติเหตุ

ประปา

ชุมชนในเขตเทศบาลตำบลเมืองงายส่วนใหญ่ ใช้บ่อน้ำดื่ม เจาะน้ำบาดาล โดยใช้เครื่องปั้มน้ำไฟฟ้า ยังไม่มีการจัดทำรูปแบบระบบประปามาตรฐาน

โทรคมนาคม มีบริการสื่อสารของไปรษณีย์ตำบลของเอกชน นักงานตั้งอยู่ที่หมู่ที่ 4 ด้านการสื่อสาร มีตู้โทรศัพท์สาธารณะ 8 ตู้ และส่วนใหญ่ทุกครัวเรือนมีโทรศัพท์ใช้ นอกจากนี้ยังมีสถานีส่งสัญญาณโทรศัพท์เคลื่อนที่ของผู้ใช้บริการเอกชนด้วย

6 ทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

เทศบาลตำบลเมืองงายมีทรัพยากรธรรมชาติที่สำคัญ ได้แก่ ป่าไม้ ซึ่งมีลักษณะเป็นป่าไม้เบญจพรรณ เช่น ไม้ยาง ไม้แดง และ ไม้เบญจพรรณต่าง ๆ ฯลฯ การจัดการขยะมูลฝอย เทศบาลตำบลเมืองงายเป็นผู้ดำเนินการกำจัดขยะโดยมีรถขยะ 2 คัน คนงาน 6 คน จัดเก็บขยะมูลฝอยบริเวณตลาดสดและตลอดจนบริเวณชุมชนเทศบาล โดยใช้พื้นที่บริเวณหนองห้า ซึ่งเป็นพื้นที่ป่าสงวนเชียงดาว จำนวน 20 ไร่ เป็นที่ฝังกลบขยะ ทั้งนี้ได้รับอนุญาตจากกรมป่าไม้ให้ใช้พื้นที่ดังกล่าว

7 การศึกษา ศาสนา ศิลปวัฒนธรรม และสาธารณะสุข

การศึกษา

บริการทางด้านการศึกษาเทศบาลตำบลเมืองงาย มีตั้งแต่ระดับเด็กเล็กก่อนวัยเรียน จนถึงระดับมัธยมศึกษาปีที่ 3 มีสถาบันศึกษาสังกัดสำนักงานการประถมศึกษาดังนี้ โรงเรียนชุมชนเมืองงาย ตั้งอยู่บริเวณหมู่ที่ 2 โรงเรียนบ้านใหม่ ตั้งอยู่บริเวณหมู่ที่ 3 โรงเรียนบ้านแม่ข้อน ตั้งอยู่บริเวณหมู่ที่ 4 การศึกษาในเขตเทศบาลตำบลเมืองงาย อยู่ในระดับที่เพียงพอ เพราะอยู่ใกล้ชุมชนอำเภอเชียงดาว และยังอยู่ใกล้กับโรงเรียนมัธยมศึกษาประจำอำเภอ คือ โรงเรียนเชียงดาววิทยาคม ซึ่งอยู่นอกเขตเทศบาลไปทางทิศใต้ทาง ถนนเชียงใหม่ – ฝาง ห่างจากเทศบาลตำบลเมืองงายประมาณ 6 กิโลเมตร

ศาสนา ประชากรส่วนใหญ่ร้อยละ 98 นับถือศาสนาพุทธ โดยมีวัดเป็นศูนย์รวมจิตใจชาวพุทธ จำนวน 7 วัด ตามหมู่บ้านดังนี้ หมู่ที่ 1 วัดเชียงยืน หมู่ที่ 2 วัดเชียงมั่น หมู่ที่ 3 วัดศรีบุญเรือง หมู่ที่ 4 วัดสะอาดชัยศรี หมู่ที่ 9 วัดอัมพาราม หมู่ที่ 10 วัดสันเขตตาราม หมู่ที่ 11 สำนักสงฆ์มงคลนิมิต และปะชากรประมาณร้อยละ 2 นับถือศาสนาอื่น ๆ

ศิลปวัฒนธรรม

วัฒนธรรมประเพณีท้องถิ่นที่สำคัญในเขตเทศบาลถือปฏิบัติสืบมาและอนุรักษ์ไว้มีดังนี้

ประเพณีสงกรานต์

จัดขึ้นในช่วงเทศกาลสงกรานต์ของทุกปีปะกอบด้วยพิธีรดน้ำดำหัวผู้เฒ่าผู้แก่ และบุคคลที่ประชาชนในเขตเทศบาลให้ความเคารพนับถือ เช่น ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงใหม่ นายอำเภอเชียงดาว นายกเทศมนตรีเทศบาลตำบลเชียงดาว

ประเพณีสรงน้ำพระสถูปเจดีย์พระนเรศวรมหาราช

จัดขึ้นในวันที่ 16 เมษายนของทุกปี โดยส่วนงานราชการและหน่วยงานต่าง ๆ จะร่วมกันเดินขบวนมาทำพิธีที่พะสถูปฯ

พิธีบวงสรวงดวงพะวิญญาณสมเด็จพระนเรศวรมหาราช

จัดขึ้นตงกับวันกองทัพไทย วันที่ 25 มกราคมของทุกปี มีการจัดพิธีบวงสรวงแบบพราหมณ์และมีการแสดงของส่วนราชการและหน่วยงานต่าง ๆ

ประเพณีลอยกระทง

จัดขึ้นประมาเดือนพฤศจิกายนของทุกปี โดยเทศบาลตำบลเมืองงาย จะร่วมสนับสนุนงบประมาณในการจัดงาน โดยในงานจะจัดมหรสพ การแสดง การขายสินค้า

ประเพณีปอยหลวง

จัดขึ้นประมาณเดือนเมษายนของปีที่มีการฉลองศาสนสถานที่มีการสร้างขึ้นใหม่ภายในบริเวณวัด โดยมีการจัดขบวนแห่ครัวทานของประชาชนในเขตเทศบาลและจากพื้นที่ใกล้เคียง

สาธารณสุข

ในเขตเทศบาลตำบลเมืองงายมีสถานีอนามัยประจำตำบล จำนวน 1 แห่ง มีบุคคลกรทางการแพทย์ที่ปฏิบัติหน้าที่ในสถานีอนามัยในเขตพื้นที่เทศบาล คือ พนักงานสาธารณสุขชุมชน จำนวน 2 คน และอาสาสมัครสาธารณสุข จำนวน 76 คน สถิติที่ผ่านมามีจำนวนผู้เข้ารับการรักษาพยาบาลในสถานีอนามัยประจำตำบลมีสาเหตุของการเจ็บป่วย 5 อันดับแรก คือ ปวดกล้ามเนื้อ โรคติดเชื้อระบบทางเดินหายใจส่วนบน โรคทางเดินอาหาร โรคระบบปลายประสาท และโรคผิวหนัง